Verwondering

Mijn eigen koning worden IX.

Als ik uit het raam kijk en naar de wolken kijk, besef ik me opeens weer dat dit een uniek plaatje is; zoals het luchttafereel nu gerangschikt is, zal het nooit meer zijn. Een halve minuut later zie ik het bewijs, het wolkenpatroon is alweer veranderd. Boeiend, ik kon er vroeger als kind, op mijn rug liggend in het gras, geen genoeg van krijgen. Hele verhalen speelden zich af boven mijn hoofd.

Vandaag voelde ik ook blije verwondering dat het de bergkorenbloemen weer gelukt is dit jaar: de eerste bloem was weer te zien, en zo te zien volgen er de komende dagen meer. Deze maand is sowieso topdrukte qua primeurs in onze tuin; het liefst loop ik elke dag even een rondje om alle nieuwkomers te verwelkomen. Wat een andere dynamiek dan een paar maanden geleden, toen de tuin zich nog  teruggetrokken had in een bijna meditatief aanvoelende stilte. Het was zo lang koud dit jaar, dat ik me zorgen begon te maken over het aantal planten dat het niet zou redden. Ik ben namelijk niet het type dat met plastic zakken kwetsbare types gaat beschermen. Te koud, dood? Pech, dan is deze tuin plus tuiniers niet geschikt. Maar alle planten hebben het overleefd deze winter, zelfs de fragiel ogende hortensia's die ik vorig seizoen had geplant. Wat een groeikracht!

Over alle wonderen die zich op dit moment in de natuur afspelen, zou ik pagina's vol kunnen schrijven; dat is niet zo moeilijk, omdat het zo enorm zichtbaar is. Lastiger wordt het om hetzelfde te doen in de winter... Maar het grootste wonder zit eigenlijk verborgen in het cyclische proces. Elk jaargetijde met z'n specifieke veranderingen in de natuur, wordt weer opgevolgd door een jaargetijde met een geheel ander karakter, jaar in, jaar uit, als een grote ademhaling. Het nieuwe zichtbare leven elke lente, kan alleen maar ontstaan door het afsterven in de herfst er aan voorafgaand. De natuur doet het ons voor: om te vernieuwen, moet je loslaten. Lijkt een paradox, wonderbaarlijk.

En als ik dit aan het schrijven ben, komt één van de katten mauwend aandacht trekken buiten. Er ligt iets op het terras en als ik beter kijk zie ik tot mijn schrik en afschuw een prachtig gevormd piepjong vogelembryo, net uit het ei, met nog maar net een paar donsplukjes zichtbaar op het ruggetje en kopje, de grote ogen nog dicht, de aders duidelijk zichtbaar onder de transparante huid, mooie fijne pootjes met piepkleine nageltjes, kleine vleugeltjes met de ritmische aanzet voor de vleugelveren, een echt snaveltje al....uit het nest geroofd door onze jager. Gevoelens van boosheid en verwondering dringen om mijn aandacht. Instinct, ook de natuur, ook iets om je over te verwonderen, al is het in dit geval minder idyllisch dan de tere bloemknoppen die zich vrijwel zorgeloos kunnen uitvouwen tot de prachtigste kleurcomposities. Totdat morgen zoonlief weer in de tuin komt spelen met zijn bal...

Spiegel

Mijn eigen koning worden VIII

 

De wereld laat jou zien wat in jou leeft, las ik ergens vandaag. In eerste instantie klinkt dat tegenstrijdig. Hoezo zie ik buiten mijzelf wat er in mijzelf leeft? Als ik een lantarenpaal zie, leeft er toch geen lantarenpaal in mij? Of moet ik dat niet zo letterlijk zien? De vraag stellen is hem al beantwoorden. Het feit dat die lantarenpaal mij opvalt, zou kunnen betekenen dat er in mij een lichtpunt is. En afhankelijk van het tijdstip van de dag dat ik hem zie, de plek waar de paal staat, het soort paal (mooi, lelijk, oud, nieuw, etc), zegt dat misschien wel iets over de toestand van dat lichtpunt in mij? De enige die daarop het antwoord zou kunnen weten, ben ik zelf.

Ik zeg met opzet 'zou kunnen weten', want soms zijn de aanknopingspunten listig vermomd. En soms wil ik overeenkomsten tussen buiten en binnen misschien wel niet (h)erkennen...Zou het zo kunnen zijn, dat wat me om mij heen opvalt, opvalt omdat het raakt aan iets binnen in mij? Verklaart dat waarom ik 20 keer dezelfde route kan rijden en dat me de 21e keer iets op valt, wat ik daarvoor nooit heb gezien, terwijl het er al die tijd al geweest moet zijn? 

Het doet mij denken aan een wandeling die ik een jaar geleden rond deze tijd maakte in de Eifel. Ik had het geluk een aantal dagen helemaal alleen op pad te zijn en was een mooi boek aan het lezen van Thomas Moore (zorg voor de ziel). Naar aanleiding van een passage in dit boek, ging ik wandelen met de vraag: welk stuk van mijn ziel vind ik terug in de wereld? In eerste instantie had ik die vraag zo beantwoord met een aantal elementen; zingende vogels, zonnestralen, etc.
 
Maar al verder lopend kwam ik tot de conclusie dat de brandnetels, de mieren, de rotsen, de stukjes steen, de tere plantjes, de sterkere varens, de grote bomen, het kabbelende water, de vieze glibberige blubber, de lastige vliegen, de....en ga zo maar door....dat alles in de wereld een uiting is van mijn ziel. Elk mens heeft daarin zijn specifieke 'mix' en die mix is ook nog in meer of mindere mate aan verandering onderhevig (ook hier komen we dus weer een mens-specifieke mix en transformatie tegen, net als in mijn blog van 2 dagen geleden, over vrijheid).

En die vieze blubber of die lastige vliegen zijn moeilijker te accepteren (en dus moeilijker te zien?!) dan die fijne zonnestralen of die mooi zingende vogels. Maar het één kan niet zonder het ander, in de buitenwereld; dus dat zou wel eens kunnen betekenen dat dat in mij net zo geldt...!

De buitenwereld is dus eigenlijk een grote spiegel, en die spiegel is in staat je je hele eigen innerlijke 'waarheid' te laten zien....mits je dat zelf wilt zien!

Ballast

Mijn eigen koning worden VII

Het koningschap is een onderwerp dat sinds het starten van deze blog dagelijks op de meest uiteenlopende momenten in mijn gedachten is. Mooi hoe dat werkt; als ik deze blog niet zou zijn begonnen, zou ik er een paar dagen na 30 april aan gedacht hebben en dan was het weer op de 'schroothoop' van al mijn bedachte ideeën beland. Wat zou die trouwens inmiddels al groot zijn geweest, als al mijn hersenspinsels daadwerkelijk zouden zijn omgezet in fysiek waarneembare materie.

Dat roept bij mij de vraag op of ik dan eigenlijk ook niet bewuster met mijn gedachten om zou moeten gaan...in hoeverre vervuil ik mijn eigen 'geestelijke leefomgeving' met alle 'overtollige ballast'?! En hoe weet ik wanneer een gedachte uitmondt in een overbodige gedachte? Als ik aan het piekeren ben, dan is het duidelijk dat dat nergens toe leidt. Er is iets gebeurd en ik ga allemaal redenen verzinnen waarom dit is gebeurd en waar het toe leidt. In feite ben ik dan bezig met allemaal niet getoetste aannames. Een tweet van vandaag verwees naar een mooie tekst met precies dit onderwerp.

De gegeven oplossing is jezelf de vraag te stellen: wat veronderstel ik op dit moment (what am I assuming right now). Ofwel: wat weet ik zeker, wat denk ik zeker te weten en waar doe ik een gok. Over die laatste twee vragen met sterk zelf-reflecterend karakter, zijn we meestal niet eerlijk, en al helemaal niet open. Als we eerlijk zijn, weten we het meeste niet zeker. Maar voor ons eigen goede gevoel, plaatsen we veel van onze gedachten en ideeën maar gewoon in het hokje met het etiket 'bewezen'. Stel je voor dat je alles in eerste instantie in twijfel zou moeten trekken, totdat je degelijk wetenschappelijk onderbouwd bewijs hebt verzameld. Dan heb je ook geen leven.

Echter, het werkt wel verder door. Op het moment dat er iemand iets anders beweert over een onderwerp dat in jouw 'bewezen' hokje zit, zijn de rapen gaar en schiet je in de weerstand. Probeer maar uit! Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk het vroegere idee dat de aarde plat was. In die tijd werd je voor gek versleten (als je geluk had) als je zei dat de aarde rond was. Kennelijk was het overstag gaan naar een ander wereldbeeld te heftig om zonder slag of stoot toe te laten in de ideeënwereld van de meeste mensen. Overigens was een groot deel van de mensheid zich helemaal niet bewust van deze vraagstelling. In de huidige tijd werkt dit overigens (min of meer) op dezelfde manier.

In die zin kan kennis blijkbaar ook ballast vormen. En dat wordt weer mooi verwoord in de volgende uitspraak (ook via Twitter vandaag): The greatest obstacle to discovery is not ignorance - it is the illusion of knowledge. Daniel J Boorstin”.

Vrijheid

Mijn eigen koning worden VI

 
Mijn blog van gisteren sloot ik af met de gezamenlijke strijd van mensen. Strijd waarvoor? Idealen, geloof, vrijheid? En vallen die eerste twee eigenlijk niet ook onder vrijheid? Vandaag is het 5 mei en vieren we de bevrijding. Een goed moment om even stil te staan bij het begrip vrijheid.

Volgens van Dale: vrij·heid (de; v; meervoud: vrijheden). 1 het vrij-zijn; onafhankelijkheid. 2 daad die de gewone grenzen overschrijdt: zich vrijheden veroorloven. Het klinkt allemaal zo simpel, maar hoe meer ik er over nadenk, hoe complexer het wordt! Vrij zijn van wat, van wie, wanneer? Hoe merk je dat? Is er een start- en een eindpunt? Kan iemand anders het aan je zien, dat je vrij bent?

Mijn conclusie is dat vrijheid binnen in mijzelf zit, in ieder mens. Ik heb ongelofelijke bewondering voor Nelson Mandela, die ruim 27 jaar gevangen zat en daarna vrij kwam en de wereld zoveel moois leerde. Dat kan volgens mij alleen als je je geest niet laat kooien door gevangenschap. Het staat ook heel mooi verwoord in één van de Tweets van vandaag: @Zielzicht: Je vrijheid zit niet in je uiterlijke omstandigheden maar in hoe je je er toe kunt verhouden.

Dus, we zijn weer terug bij het onderwerp van blog III: you do it to yourself...
Maar hoe kunnen we dan leren onze (innerlijke) vrijheid te vinden en te volgen? Dat is niet een vak dat standaard op alle scholen wordt gedoceerd. We worden geboren in deze wereld en we bootsen in eerste instantie de mensen in onze omgeving na, die dat op hun beurt vroeger ook weer gedaan hebben. En gedurende onze weg naar volwassenheid zijn we in staat steeds meer stukjes eigenheid,  'eigen vrijheid', hierin te mixen, al dan niet met moeite en weerstanden. Bij ieder individu ziet die mix er weer anders uit, afhankelijk van de omstandigheden en van het individu. Jammer (of gelukkig?!) dat er nog geen test voor is ontwikkeld om dit mozaïek zichtbaar te maken; hoe ziet de mix er uit van de mens die voor je staat? En wat betekent dat dan? Kun je überhaupt een oordeel vellen over de mate van het zelf vrijheid verworven hebben...

Laten we ieder mens de 'vrijheid' gunnen zichzelf op zijn of haar eigen manier te ontwikkelen, zodat de individualiteit zichtbaar kan worden (of kan blijven). Dit is één van de belangrijkste redenen waarom ik het Vrije school onderwijs een warm hart toedraag.

Strijdkunst

Mijn eigen koning worden V

Vandaag is het 4 mei, de dag dat we onze doden herdenken. Mensen die de moed hadden te vechten voor hun land, een gezamenlijk ideaal. Ik hoorde de toespraak van Peter van Uhm, wiens vader mee vocht in de tweede Wereldoorlog. Toen Peter de leeftijd had om zijn idealen te gaan vormgeven, koos hij daarom voor het leger, om 'te dienen'. Ook zijn zoon koos die weg, de afloop weten we. Wat heb ik een bewondering voor de manier waarop deze man, deze vader, woorden geeft aan zijn gedachten en gevoel.

Soldaten, legers, oorlog; ik kon er nooit zoveel mee, voor mijn hoefde dat allemaal niet te bestaan. Veel te heftig, te bloederig en te zielig voor alle moeders die bidden dat hun zoon weer thuis komt. En vooral zonde van al die verspilde mensenlevens. Beetje naïef natuurlijk om te denken dat ik er daarmee vanaf was. Maar ik kwam er altijd wel goed mee weg, want oorlogsfilms zijn niet aan mij besteed en het journaal kun je afzetten.

Voor de oplettende waarnemer was er een parallel waarneembaar in mijn eigen leven. Ruzie krijgen met mij was er niet bij. Daar zorgde ik wel voor. Dat ging zelfs zover dat ik ook niet gauw boos werd. Klinkt goed hè? Dat vond ik wel tenminste. Totdat ik kinderen kreeg. Mijn overzichtelijke leventje werd vrij abrupt omgebouwd tot een toneel waar ook boosheid zijn entree deed. Mijn boosheid nota bene. En ik beheerste die 'kunst' totaal niet. Bij tijd en wijle beheerste het mij zelfs, voor mijn gevoel. Wat voelde ik mij schuldig!

Toen drong langzaam het besef tot me door, dat degenen die ik het liefst heb, mij ook het meest boos kunnen maken. Zij raken mij letterlijk het diepst, of ik laat me door hen raken. Sinds ik me dat besef, lukt het me af en toe om tijdens, of vlak na, een 'botsing' het strijdtoneel te overzien, om 'het hogere plan' te proberen te doorgronden.

Ruzie, een botsing, maakt deel uit van een proces. Een proces waarbij mensen elkaar proberen te beïnvloeden. In feite is dit met elkaar strijden te vergelijken met beeldhouwen; door de interactie vorm je elkaar, mits je jezelf deze transformatie toestaat. Volhard je in onveranderlijkheid, dan zullen de slagen die je worden toegebracht waarschijnlijk in hevigheid toe gaan nemen, om alsnog beweging te bewerkstelligen. Het mooie is dat geen van de 'beeldhouwers' het eindresultaat zal kunnen voorzien. Dus een transformatie betekent niet dat je je schikt naar je tegenstander. Want dan zou de vrijheid van de een ten koste gaan van die van de ander.

Zo kan ik meer met het begrip 'strijden' en op deze manier raakt mij het pleidooi vanavond van Peter van Uhm, voor meer saamhorigheid, nog dieper; individuen die in vrijheid kiezen en handelen vanuit het 'wij-gevoel', en die samen strijden.

Zoektocht

Mijn eigen koning worden IV

Vandaag was ik naar zee met ons gezin. Een heerlijk dagje uitwaaien en genieten van het onophoudelijke geruis van de golven, de onuitputtelijke speel- en graaflust van de kinderen en heerlijk ontspannen een boekje lezen in de luwte van ons strandtentje. Ideale situatie om de film van ons avondje bioscoop gisteren te 'verteren'.

Nachttrein naar Lissabon, naar het boek van Pascal Mercier, is een prachtige verfilming van het indringende verhaal over een leraar oude talen, die eerst een vrouw redt en vervolgens een totaal onverwachte stap in zijn leven zet. Een zoektocht naar het waarom van gebeurtenissen en wendingen in levens van mensen, in de historische setting van het Portugal onder de dictatuur van Salazar. Het boek maakte destijds al enorme indruk op mij, en de film doet daar met alle beelden nog een schepje bovenop.

Intrigerend om te zien hoe de andere hoofdpersonen als jonge mensen al duidelijke ideële en morele keuzes maken, al dan niet gedwongen door de omstandigheden. En al dan niet met het besef van de gevolgen van hun keuzes en acties. De hoofdpersoon van nu, de leraar, stelt zichzelf aan het einde van de film dezelfde vraag als die ik mezelf vaak stel (mezelf met anderen vergelijkend): als je kijkt met hoeveel vitaliteit en moed deze mensen hun levens leidden, wat stelt mijn leven dan eigenlijk voor...?

Het antwoord op deze vraag is de film zelf. Dit had even tijd nodig om in mijn bewustzijn te komen. Deze 'saaie' hoofdpersoon vormt het ontbrekende puzzelstukje in de levens van alle nog levende hoofdpersonen en is daarmee van onschatbare waarde, zonder dat hij zich dat zelf beseft als hij bezig is met zijn zoektocht. Mij werd duidelijk: wie ben ik om te oordelen dat wat ik doe van weinig nut is voor 'de wereld'...Ik kan niet de hele puzzel overzien!

De hoofdpersoon volgt zijn intuïtie en daarmee neemt zijn leven een onverwachte wending. Wij zijn allemaal zo vertrouwd met het volgen van onze ratio, dat onze intuïtie als 'TomTom ' niet vaak door ons vertrouwd wordt, terwijl uit bovenstaande blijkt dat de ratio het nooit allemaal kan weten en kan overzien...Het is voor mij het tonen van moed om de intuïtie op te zoeken en een prominentere plek in mijn leven te gaan geven. Met gebruik van de ratio als goede intuitie-analist. Over koningschap gesproken!

Ik doe het (me)zelf (aan)

Mijn eigen koning worden III

Gisteravond genoot ik van de cd 'the bends' van Radiohead. Typisch muziek die ik niet vaak luister, maar als ik dat doe, geniet ik er ook echt van. Eén nummer trof me speciaal: Just. En het ging me om de tekst: "you do it to yourself, you do, and that's what really hurts. You do it to yourself, just you, you and no-one else, you do it to yourself."

We (ik!) zijn geneigd om altijd eerst naar anderen te kijken, naar de omstandigheden, als dingen in ons leven niet gaan zoals we vinden dat ze moeten gaan. Als hij niet altijd te laat kwam, dan zou ik nooit zo gestressed zijn...Als de winter niet zo lang duurde, zou ik me al lang fitter voelen...En zo kunnen we allemaal onze eigen voorbeelden bedenken. We voelen ons gestrest, niet fit, kortom niet zoals we ons willen voelen, vanwege externe factoren. Of zien we nu toch niet iets heel belangrijks over het hoofd...?!

Wie 'beslist' eigenlijk om gestrest, niet fit, etc te zijn? Wat mij helpt in dit soort omstandigheden, is mezelf de vraag te stellen: zou mijn buurvrouw in mijn plek ook zo reageren? Meestal is het (toch wel ontluisterende) antwoord ontkennend. Wat dus betekent dat het aan mijzelf ligt. Kennelijk beslis ik zelf hoe ik reageer! Au...you do it to yourself, and that really hurts!

Ik vind dit ook een onderdeel van het koning worden, het 'knopje' te vinden waarmee je je reacties en je gevoelens kunt beïnvloeden. En dan bedoel ik zeker niet dat alle emoties dan maar weggemoffeld moeten worden! Soms is het nodig even goed te voelen dat er boosheid, verdriet of wat dan ook is. Dat is ook het luisteren naar jezelf, waar ik het gisteren over had. De kunst is te zien en te accepteren dat deze gevoelens er zijn, hoe deze een plek te geven en wat er mee te doen.