Kookkunst, levenskunst: chemie van het moment

Mijn eigen koning worden XLVIII.

Het leven is een wonderbaarlijk iets: soms lukken dingen steeds maar niet en soms lijken alle kwartjes en puzzelstukjes op het goede moment op hun plaats te vallen. Dat is een subtiel samenspel tussen dat wat zich voordoet en de interactie van jou. Als alle ingrediënten op het goede moment in de goede volgorde en in de goede hoeveelheden aanwezig zijn kan er iets speciaals ontstaan, op voorwaarde dat je er dan ook zelf een stap in zet.

Wat dat betreft lijkt het bijna een recept uit een kookboek: ook met koken gaat het erom dat je op het goede moment het juiste ingrediënt toevoegt en tijdig het gas tempert en regelmatig even roert. Als het allemaal goed verloopt kun je daarna genieten van een heerlijke maaltijd. En soms denk je dat je het helemaal goed gedaan hebt en blijkt het resultaat niet te pruimen...terwijl datzelfde recept wel heerlijk is als iemand anders het maakt! Bijzonder, en soms ook frustrerend.

Ik vind koken erg leuk, vooral als de bereiding niet te veel tijd in beslag neemt en ik er zoveel mogelijk pure, natuurlijke ingrediënten voor kan gebruiken. Ik kook ook bijna altijd volgens recepten; dat is vermoedelijk nog een overblijfsel van mijn onderzoekstijd in het lab, waar alles volgens protocollen verloopt. Ik hield en houd er overigens wel van om protocollen en recepten zelf aan te passen, zodat het eindresultaat sneller, beter en of lekkerder wordt, een proces van voortschrijdend inzicht.

Voor mij is het daarom meestal best een uitdaging om op vakantie te gaan en dan een aantal weken receptloos te koken. En dan ook vaak nog met onbekende of andere ingrediënten dan de gebruikelijke Nederlandse. Tel daarbij op de rudimentaire campingkeuken waar ik de maaltijd bereid: twee gaspitjes en een houten plankje en een fractie van het keukengerei dat ik thuis tot mijn beschikking heb. Kortom: de ideale omstandigheden voor het uitvinden van de meest simpele en heerlijke gerechten, nadat het verdriet om de minder geslaagde varianten met de nodige wijn is weggespoeld.

En is dit eigenlijk niet ongeveer zoals het leven zich ook afspeelt: de recepten (patronen) erf je van je ouders, de ingrediënten die daar bij horen en het keukengerei (je leefomstandigheden) verzamel je gaandeweg bewust danwel onbewust bij elkaar. Soms zit het allemaal tegen, net als de broccoli die aanbrandt als je even niet kijkt, en de soufflé die inzakt omdat je per ongeluk de ovendeur open deed. Totdat er opeens een periode komt dat alle ervaringen vrucht af lijken te gaan werpen, je de juiste mensen ontmoet, de goede ideeën op het juiste moment krijgt en je opeens een geniaal nieuw 'recept' ontdekt. En dat vind ik een hele mooie vorm van 'chemie'!

Happiness

Mijn eigen koning worden XLVII.

Als klein kind deed ik na afloop van een film eens de ontroerende, memorabele uitspraak:"oh, mama, ik houd zo van die films die 'The End' heten...!". Dit leverde natuurlijk de nodige hilariteit op, en ook later, bij mijzelf als we die uitspraak weer naar boven haalden. Ik weet nog goed hoe ik me voelde op het moment dat ik het zei, al weet ik niet meer na welke film het was. De film was in staat geweest me helemaal mee te nemen in het verhaal, ik was één geworden met de personages. En zoals dat meestal gaat in kinderfilms, liep het spannende verhaal goed af en kon ik met een zucht weer terugkeren in de dagelijkse werkelijkheid.

The End, het stond voor mij letterlijk en figuurlijk als 'het einde'; iedereen was gelukkig en zou dat de rest van hun leven blijven. In mijn kinderlijke naïviteit had ik niet in de gaten dat dat onmogelijk is. Dat het leven niet één en al geluk kan zijn. Als dat je ijkpunt is, valt het echte leven altijd tegen. Deze week hoorde ik iemand zeggen dat je je pieken pas kunt beleven als je ook in de dalen bent geweest. Een open deur, maar zo waar, en onbewust vergeet ik dat wel eens. Er is geen wit zonder zwart, geen open zonder dicht en geen geluk zonder verdriet. Het zijn die polariteiten die ons in beweging houden, die ons inspireren ons pad te gaan. Het diepst afgedaald kun je pas zien hoe groot de berg is, dat ervaar je niet als je er boven op staat...

En toch trappen we nog zo vaak in de valkuil om op zoek te zijn naar 'het geluk',  terwijl we ons daar misschien niet eens een reële voorstelling van hebben gemaakt. Iemand zei een tijdje geleden tegen me dat het geluk in de kleine dingen zit. Dat vond ik nogal een standaard uitspraak en ik kon er op dat moment niet zo heel veel anders mee dan me bedenken dat het inderdaad fijn is dat ik een dak boven mijn hoofd, een kraan met stromend water, elektra, en nog een reeks aan 'kleine dingen' heb, die mijn leven comfortabel en dus gelukkig maken.

Totdat iemand het onlangs omdraaide: geluk is geen gevolg, maar de oorzaak! Dus geluk hangt niet af van externe omstandigheden zoals het winnen van de loterij, of het vinden van een mooi huis. Nee, geluk begint bij jezelf, bij mijzelf! O jee, dat heeft nogal wat consequenties....een ware paradigmashift; kennelijk ben ik er dus zelf verantwoordelijk voor of ik me happy voel of niet. Heb ik daarin een keus?!  Als ik mijn leven accepteer, me ermee verbind, dan kan dat een basis voor geluk vormen. Ik kan me er ook tegen verzetten en dan gaat er een boel (negatieve) energie in zitten. Het is dus aan ons de keuze hoe we ergens tegen aan kijken, en of we überhaupt in staat zijn ergens zo'n oordeel over te vellen; zie ook mijn blog over 'wat is pech en wat is geluk' (26 mei).

Achteraf gezien, denk ik dat ik met de inzichten van vandaag zo'n uitspraak uit mijn kindertijd nog wel een keer zou willen doen, maar dan met de gedachte dat ik de film zie als metafoor voor het leven, dat ik zo prachtig, inspirerend en leerzaam vindt en dat ik me meer wil verbinden met dat hele proces. Zoals Stephen Covey dat zo mooi zei: leef met het einde voor ogen. Hoe wil je dat jijzelf en de mensen om jou heen op jouw leven terugkijken? Heel confronterend om te beseffen, maar dan zie je in een klap wat er toe doet. En dan kan het einde het begin worden van een nieuwe manier van leven! Als dat geen geluk is... -)

Vandaag is een kado

Mijn eigen koning worden XLVI.

Het komt niet vaak voor dat ik een hele dag voor mezelf heb, en die helemaal naar believen kan invullen. Vandaag was zo'n dag. Het grappige was, dat ik dit al een hele tijd wist, en dat ik ook al een afspraak had gemaakt met een vriendin, maar dat de rest van de dag tot vlak ervoor nog niet was ingevuld. En dat is helemaal niet des Marjoleins. Maar kennelijk moest het zo zijn, zodat ik op het laatste moment nog de kans kreeg het naar wens aan te passen.

Terwijl ik dit schrijf, bevind ik mij ver van mijn natuurlijke habitat, onder de rook van Amsterdam, in een prachtig natuurgebied bij 's-Graveland. Een orkest van vogeltjes om mij heen, subtiel aangevuld met het geruis van bladeren, soms een paar stemmen in de verte, en het monotone geluid van een tractor op de achtergrond. Meer heb ik op dit moment niet nodig, heerlijk.

Al is het maar heel af en toe, maar wat is het gezond om af en toe even te kunnen uitademen, even in de spreekwoordelijke helikopter te stappen om te overzien hoe het levenspad loopt en welke mogelijkheden er zijn, of er zich keuzes voordoen, door gewoon even de tijd voor jezelf te nemen. Voor mij is het altijd de kunst om me niet op te veel dingen tegelijk te willen richten, enthousiast als ik gauw ben. De workshop die ik afgelopen zaterdag bij Jan Bommerez volgde ging o.a. ook over focussen. En dat lijkt voor een persoon zoals ik een bijna onmogelijke opgave.

Totdat ik er al pratend met mijn vriendin achter kwam, dat er een verschil is tussen uiterlijk en innerlijk focussen. Zij is net als ik in veel verschillende dingen geïnteresseerd, en zou ook niet anders in het leven willen staan. Maar zij kwam erachter dat al die ogenschijnlijk verschillende interesses wel voortkomen uit één bron, in haar zelf. En dat raakte mij, dat liet het kwartje vallen.

Jan Bommerez had het erover op zoek te gaan naar 'wat voor soort boom' je bent; als je als appelboom geboren bent, heeft het geen zin om perenboom te willen zijn. Dat kost alleen maar energie en levert niets op. De focus die de appelboom heeft, is het produceren van appels, maar met deze vruchten kun je een heleboel verschillende dingen doen, zoals bijvoorbeeld appelmoes maken,  appeltaart bakken, gedroogde appelringen maken, en niet te vergeten de heerlijke appelsap. En dat alles is uit één bron afkomstig.

En dat kun je pas zien als je de vrucht in handen hebt, en door er dan bij stil te staan. Als je continu terugdenkt aan de tijd dat je klein appelboompje was, of toen je als klein appelboompje zat te smachten tot het moment dat je groot en vruchtdragend zou worden, of als je al bezig bent met het hopen dat de oogst volgend jaar beter zal zijn, mis je het mooiste moment: het Nu.

Yesterday is history
Tomorrow is a mystery
Today is a gift
That's why we call it present

Feest

Mijn eigen koning worden XLV.

Terwijl het buiten giet van de regen en de weersvoorspelling ook niet echt zonnig is, is de zomer begonnen. De tuin laat zich gelukkig niet weerhouden door een beetje regen en toont zich in zijn volle uitbundigheid; het lijkt wel of alles in bloei staat, één en al overdaad aan bloemen, kleuren en geuren om ons heen. De natuur viert zo op haar eigen manier midzomerfeest, of Sint Jansfeest. En wat doet dit met ons?

Ik kan niet anders zeggen dan dat ik mee gedaan heb, na twee avonden met feesten! Het is ook hollen of stil staan wat dat betreft, dat laat zich nu eenmaal niet helemaal plannen. En dat is ook wel zo leuk :-) . Door te feesten kunnen we even helemaal los komen van onze dagelijkse patronen. Daarnaast is het een perfecte manier om onze sociale contacten te onderhouden en uit te breiden. Dit alles wordt soms nog extra gekatalyseerd door de alcohol die ook met feesten verbonden is.

Toch is het wel bijzonder om op te merken dat een midzomerfeest een heel ander gevoel oproept dan bijvoorbeeld het Kerstfeest. Net zoals Pasen weer heel anders is dan het Michaelsfeest in de herfst. Elk jaarfeest roept zo iets unieks naar boven in de feestvierders. Nu, in de zomer, ervaar ik een ultieme lokroep naar buiten, zowel letterlijk als figuurlijk. De natuur roept, maar ook de wereld om mij heen trekt aan me om me in haar te verdiepen, te verliezen bijna; het ene festival na het andere staat op de agenda, open tuinen dagen, shows, evenementen; het lijkt wel of we ons niet mogen vervelen. Het kost bijna moeite om even stil te staan.

Ook hier voel ik weer de uitdaging om het evenwicht te zoeken, niet te veel naar buiten gericht te zijn in dit geval. Wat heerlijk was het daarom om gisteren naar een workshop van Jan Bommerez te kunnen gaan. Een hele dag bezig zijn met de rode draad van het bewust worden van je eigen energie, hoe je die kunt laten stromen zodra je je beseft dat het leven zelf organiserend is en dat je kunt leren om niet meer 'dwars' te liggen. Dat het niet gaat om time-management, maar om energie-management, je eigen heelheid te herstellen. Een mooie uitspraak van Jan Bommerez gisteren is voor mij het perfecte antidotum voor de (te grote) impulsen van dit jaargetijde: wie naar buiten kijkt droomt, wie naar binnen kijkt ontwaakt...

Mooi weer

Mijn eigen koning worden XLIV.

Het is een raar voorjaar qua weer: ik zat gisteren in de auto terwijl ik het weerbericht hoorde, dat temperaturen aankondigde van 21 tot 35 graden...op één en dezelfde dag in Nederland!! Ik dacht even dat het aan mijn gehoor lag, maar dat was niet zo. En een check via familie in Amsterdam bevestigde dat het daar die avond lekker koel was, terwijl onze kinderen hun bed uit zweetten.

En dat terwijl ik diezelfde ochtend nog met 30 km/u op de snelweg had moeten rijden vanwege stortregens en een dikke laag water op de weg. Voor iemand zoals ik, die wel van afwisseling houdt, is dit helemaal niet erg. Je moet alleen wel even het weerbericht blijven volgen...Ik ben normaal gesproken niet zo met het weer bezig, zeker als het wat stabieler is. Dan kan ik me er weer aan storen dat het dagen bewolkt en koel is. Of na 3 dagen hitte, dan mag van mij de thermostaat daar boven ook weer omlaag. Het is ook niet gauw goed, wat dat betreft ben ik ook een echte Nederlander!

Er zitten ook leuke kanten aan al die verschillende weersomstandigheden van de laatste maanden. Zo kwam ik er deze week per ongeluk achter, hoe gezellig regen klinkt als je de achterdeur open laat staan tijdens een regenbui. Voorheen ging dat niet zonder een waterballet in de bijkeuken, maar sinds de aanwezigheid van onze veranda is dat opeens wel mogelijk. Het geeft zo'n rustgevend gevoel, dat getik op het dak, de bestrating en de planten. En de overige geluiden worden er door gedempt. Dubbel plezier dus!

En vandaag reed ik door een bos, na een lange, alles doordrenkende regenbui. Helaas was ik met de auto, anders had ik die lekkere geur die regen altijd achterlaat extra goed kunnen opsnuiven. Nu moest ik het doen met een herinnering aan die geur, maar wel met het prachtige beeld van verdampend water. Die damp hing als een mysterieuze mist boven het wegdek, waardoor het een hele andere beleving werd dan als je tijdens een plensbui door een druilerig bos rijdt. Voor de tuin was deze regen ook zeer welkom, nu alles zo hard aan het groeien en bloeien is. 

Door al die extremen trekt het weer wel onze aandacht, dat is duidelijk. En ik heb geleerd dat 'mooi weer' veel meer is dan 25 graden, weinig wind en een strakblauwe hemel!

Tijdsbesef

Mijn eigen koning worden XLIII.

We naderen alweer de langste dag van het jaar, wat vliegt de tijd weer voorbij. Ik weet nog zo goed dat onze oudste dit schooljaar naar de middelbare school ging en nu mag ze volgende week haar boeken al weer inleveren. Waar blijft de tijd?! Ik heb het gevoel dat het allemaal steeds sneller gaat, alsof ik in een accelererende raceauto zit. Gelukkig ben ik niet de enige, kennelijk is het een wijd verbreid fenomeen.

Het schijnt ook bij het ouder worden te horen. En dat vind ik wel een spannende opmerking, want wat betekent dat dan? Ik kan begrijpen dat voor een baby of peuter, die nog geen tijdsbegrip heeft, de dagen geen dagen zijn, maar zich herhalende activiteiten, een ritme waarin het kind zich laat mee bewegen. Naarmate we ouder worden en leren klok lezen, worden we ons vroeger of later - en sommigen nooit ;-) - steeds meer bewust van de tijd. Ik verlang nog wel eens terug naar de tijd dat ik zonder enig tijdsbesef op mijn rug in het gras naar de wolken lag te kijken.

Maar kennelijk ontwikkelt het tijdsbesef zich daarna verder, en staat het niet stil. Want de dagen worden niet korter, en duren nog steeds 24 uur, maar het voelt wel alsof ze steeds sneller voorbij gaan. Daar zijn vast theorieën over bedacht, maar voor mij is het belangrijkste dat ik me er van bewust ben dat dit zo voor mij voelt en dat ik me besef dat er verschil tussen mijn beleving van tijd is, en die van mijn kinderen, en ook die van sommige andere mensen.

Ik kan me bijvoorbeeld wel eens ergeren aan de traagheid waarmee één van onze kinderen soms door de week aan het ontbijt boterhammen aan het eten is, terwijl ik op dat moment een redelijke tijdsdruk ervaar. Als ik me er van bewust ben dat het heerlijk is om geen tijdsdruk te hoeven ervaren, dan kan ik gewoon een beetje meegenieten door me dat gevoel op dat moment te herinneren van vroeger. Daarmee verbind ik me dan ook met mijn kind, en dat werkt een stuk positiever dan dat ik chagrijnig opmerk dat er in tien minuten tijd nog geen voortgang is te zien op het bord van kindlief.

Wonderbaarlijk, dat tijdsbesef. En ik denk dat het heel gezond is om die verwondering ook toe te laten, en te proberen af en toe eens in te stappen in de auto van de ander, om nog even in de metafoor van de raceauto te kruipen. Het scheelt allicht een aantal frustratiemomenten, zeker voor lieden zoals ik, die behept zijn met een lekkere portie ochtendhumeur :-)

Je bent wat je eet?

Mijn eigen koning worden XLII.

Een tijdje geleden schreef ik een blog over rommel als procesindicator (1 juni) en de analogie met voedsel. Ik moest er een tijdje op broeden, om voor mezelf duidelijk te krijgen hoe ik dat nou bedoelde, zonder er een uitgebreide studie van te maken of te verzanden in een betoog van 5 kantjes. En vandaag is het ei gelegd; ik zat te worstelen met financiële materie met een vriendin van me en besefte me dat ik op dat gebied te weinig 'verteerkracht' bezit; ik kan goed met geld omgaan, maar als het gaat om met geld om te gaan als een levend proces, zoals ondernemers dat vaak goed kunnen, mis ik toch het één en ander. Dat is niet erg, ik heb weer andere kwaliteiten, maar soms zou ik het wel handig vinden.

Die verteerkracht kennen we natuurlijk ook vooral van het spijsverteringsproces. Iedereen weet van zichzelf of hij een goede spijsvertering heeft, of bij bepaalde levensmiddelen meer moeite moet doen, er slecht op reageert, of er helemaal niets mee kan. Wat dat betreft is de vorm, samenstelling en kleur van je ontlasting een prima 'procesindicator' van de kwaliteit van je vertering, om de analogie met de eerder genoemde blog nog even te pakken. Meestal houdt het bewustzijn over de verbinding die we als mens met ons voedsel aangaan daarbij op. Maar het is erg interessant om je er wat meer in te verdiepen. Mijn vroegere leraar geschiedenis schold eens een leerling uit door te zeggen dat de jongen was wat hij at; een gehaktbal. Dat klopt ook met het bekende gezegde dat je bent wat je eet. Maar misschien moeten we dat een klein beetje updaten naar: je bent wat je opneemt, wat je verteert.

Zonder dit verder met wetenschappelijke studies toe te lichten kan ik wel zeggen dat inmiddels duidelijk is dat de kwaliteit van onze voeding van invloed is op ons hele wezen; van ons hart- en vaatstelsel, ons immuunsysteem tot onze geestkracht. En niemand zal dit ontkennen. Maar het frappante is dat vervolgens relatief weinig mensen echt bewust met voeding omgaan. Op de één of andere manier krijgt dit niet de hoge prioriteit die het nodig heeft, en belandt het tussen alle andere belangrijke dingen die gedaan moeten worden. De schijf van vijf is bij veel mensen wel ergens blijven hangen, maar dat is inmiddels een achterhaalde visie, en dat weten velen niet. En misschien is het net als bij roken; "nou en, dan leef ik toch een paar jaar minder, boeien."

Mij persoonlijk gaat het niet om die pure gezondheidswinst; dat is mooi meegenomen, maar de essentie voor mij is, dat ik met goede voeding mijn lichaam niet onnodig uitput. En daarbij zie ik eten als een ontmoeting met het betreffende levensmiddel, en elke ontmoeting maakt me 'rijker': Schreef ik in een eerdere blog dat de natuur onze spiegel is; door de natuur te eten, te ontmoeten en te verteren, kunnen we, afhankelijk van de kwaliteit van dat voedsel, bijzondere krachten in ons vrij maken. En met die krachten kunnen we weer verder op ons ontwikkelingspad. Ik zie hier het beeld van de prins die door de wereld trekt en allerlei gevaren het hoofd biedt, om uiteindelijk met zijn prinses te trouwen en wijs heerser over zijn koninkrijk te kunnen zijn...